Category - Artikel

Nadelen

Op dit moment speel ik met mijn groep het avontuur uit de serie ”the return of the Runelords”. Ik speel een dwerg, die door de groep is gered uit een magische val, en heb me bij de party aangesloten. Er is echter één probleem: we spreken elkaars taal niet. We kunnen dus niet zonder hulp van magie met elkaar communiceren. De alledaagse communicatie lukt meestal wel, desnoods met handen en voeten. Maar in de hitte van een gevecht levert deze taalbarrière af en toe frustrerende maar ook hilarische situaties op. Kortom het zijn niet alleen je krachten maar juist ook je zwakheden die je karakter en een spelavond vormgeven.

Dwarfs don’t fly, Fool!

Mijn dwerg Rohanna is een verdediger en de tank van de party. Met mijn harnas, mijn towershield en mijn vaardigheden kan ik me letterlijk in de grond planten en verander ik in een onpasseerbare verdedigingslinie. Mijn karakter is een echte soldaat en zo conservatief als het maar kan. Ze moet niets hebben van (elven)magie. Tijdens onze reis kwam de groep terecht in een enorme grote lege ruimte. Er was naast onze ingang slechts een enkele uitgang en die bevond zich in de tegenovergestelde muur op ruim 10 meter hoogte. Deze uitgang werd bewaakt door een ijzeren standbeeld met een enorme pijl en boog. Zodra wij de kamer betraden kwam dit beeld tot leven en begon met grote snelheid en precisie pijlen op ons af te schieten. Anderhalve spel avond later en bijna twee teamleden minder hadden we eindelijk de golem verslagen. Maar nu hoe kom ik bij die uitgang op die hoogte. Door mijn zware pantser is klimmen geen optie en, net als B.A. Baracus uit het A-team, weigerde ik om met behulp van een spreuk te vliegen: “Dwarfs don’t fly, Fool!” Na een tijd lang onderhandelen was de rest van de party mijn koppigheid zat en gingen ze verder zonder mij.  Ze lieten gelukkig wel een touw naar beneden hangen. Woedend en met gekrenkte trots koos eieren voor mijn geld. Ik heb mijn harnas uitgedaan, ben omhooggeklommen en heb mijn spullen omhoog getakeld. 

Juist de nadelen geven kleur

»Waar ligt het verschil tussen een gewone sterveling en een held? […] En zijn het niet net deze zwakheden van onze voorbeelden die hen menselijk maken en die wij zo sympathiek vinden? Zijn zij niet diegenen die ons laten zien dat er buiten de Goden niemand onfeilbaar is?« *

Als je een rollenspelkarakter maakt, heb je vaak een bepaald doel in gedachten. Je wil een bepaalde serie spreuken kunnen of bouwt een serie vaardigheden op die je uiteindelijk een grote bonus opleveren voor bepaalde (gevechts)handelingen. Vooral ervaren spelers die de regels goed kennen weten op deze manier bijzonder krachtige karakters te maken. Het is mede de taak van de spelleider om het gebalanceerd te houden. Nadelen kunnen hierbij helpen. Heeft de sterke vechter angst voor spinnen, introduceer een spin in het gevecht om de krachten te balanceren. Zelfs het plaatsen van spinnenwebben bij de ingang van de grot kan al een enorm effect hebben. In een van mijn avonturen was een speler (vooral door de kennis van de regels) zo bang voor de kracht van vampieren, dat hij elk gevecht specifiek om vroeg of er misschien vampieren te zien waren. Natuurlijk kwamen we toen een keer groep bleek ogende mensen tegen die bij nadere inspectie inderdaad uitstekende tanden hadden. De stoere boogschutter ging er als een haas vandoor. Zodra de de groep mensen ons passeerden bleken het slechts verklede mensen te zijn die onderweg waren naar een lokaal volksfeest. Dat was best een afgang en deze anekdote wordt vandaag de dag nog regelmatig onder luid gelach verteld in de herbergen Greyhawk en omgeving.

Regels voor nadelen

In ons volgende avontuur dat wij gaan spelen zullen de spelers naast hun vaardigheden ook enkele nadelen moeten gaan kiezen.  In de nieuwe versie van Oog des Meesters hebben ze hiervoor ook regels gedefinieerd. Voordelen koop je met punten en nadelen leveren extra punten op. Dus met het kiezen van nadelen kan je extra punten verdienen die je aan voordelen kunt uitgeven. Voorbeelden van nadelen zijn angsten, gevoeligheden, pech en onhandigheden. Maar ook karaktereigenschappen als hebzucht, opvliegendheid, nieuwsgierigheid, gezagsgetrouw of gokverslaafd. Bij het laatste nadeel is een speler gevoelig voor weddenschappen en heeft hij vaak schulden. Naast leuk, een fantastisch mechanisme om de groep een bepaalde kant op te sturen. Behalve dat een nadeel je punten oplevert is het ook leuk om goed uit te spelen. Ooit had ik een karakter met smetvrees. Die was elke avond minimaal een uur bezig om alles te wassen en sliep liever in een herberg dan op de vieze grond buiten. Als het ergens vies van zou worden deed ik het niet. 

Nadelen zijn fun!

De andere systemen als D&D en Pathfinder hebben natuurlijk ook regels voor nadelen. En anders ben je als groep of spelleider natuurlijk vrij om je eigen nadelen te introduceren. Daarnaast kan je, zoals bij het rollenspel systeem van Mouseguard, aan het einde van iedere sessie stemmen wie zijn nadeel het best heeft uitgespeeld en dat belonen.  Dit geeft extra motivatie voor de spelers om hun nadelen ook goed te spelen. Mijn ervaring is dat dit erg leuke situaties oplevert. Elk nadeel heb dus zijn voordeel 😉(*) Uit de Nederlandse vertaling van Oog des Meesters v5

Wie niet sterk is moet samenwerken

Veelal speel je in rollenspellen prototypische helden als stoere vechters, inventieve magiërs of sluwe dieven. Je kan meer dan de gemiddelde medemens en beleeft fantastische avonturen. Vandaag neem ik jullie mee in de wereld van MouseGuard waarin je eens geen held speelt, maar juist de underdog. In dit spel speel je namelijk een muis en voor een muis is bijna alles in de wereld groter dan jij en een potentieel gevaar. 

Om kennis te maken met dit spel sluit ik aan bij een groep en speel ik een avond mee. We krijgen voorgedefinieerde karakters en zijn allemaal lid van de MouseGuard, een georganiseerde militia die het muizenrijk beschermt en diverse andere klusjes opknapt. Ik speel Garrow een oude, chagerijnige muis van vijftig seizoenen die al lang lid is van de Mouse Guard, maar zijn promotie tot kapitein heeft gemist. 

De karakters

Alle karakters hebben naast hun standaardvaardigheden twee bijzondere eigenschappen:  overtuiging en instinct. De overtuiging van Garrow is dat ouderen respect van jongeren verdienen en zijn instinct is dat hij in geval van problemen vooral rustig blijft en de achterhoede bewaakt. Waarschijnlijk de reden van zijn hoge leeftijd, maar ook van het feit dat zijn promotie steeds is uitgebleven. Daarnaast heb je ouders die mede jouw kundes bepalen, heb je vrienden die je om hulp kan vragen en vijanden die je moet vrezen. 

Een andere leuke gimick is het feit dat niet je kracht bepaalt wat je allemaal mee kan sjouwen, maar of jij het op jouw muis op je karaktersheet kan tekenen. Zo heeft mijn karakter een cape, een tas, een bijl en diverse oorpiercings. Al met al een rijke basis met zoveel diepgang dat ik me goed kan in leven in mijn rol. 

Het avontuur

Het avontuur begint als wij ons melden bij het hoofdkwartier om onze opdracht in ontvangst te nemen. Tot ergernis van mijn karakter krijgen we onze opdracht niet van de baas, maar van een of andere jonge onderofficier. Ook krijgen we niet de stoere opdracht om de grens te beschermen, maar moeten we de post bezorgen in de kleine muizengemeenschap Grasslake. Een inferieure taak maar niettemin neem ik de opdracht aan als mijn doelstelling van deze avond. Op deze manier bepaalt ieder karakter zijn persoonlijke doel. Mijn buurman stelt bijvoorbeeld ten doel te bewijzen dat hij een betere leider is dan ik. 

Terwijl Garrow zijn frustratie wegdrinkt in de kroeg, bereiden de andere muizen zich voor op de opdracht. Als we elkaar de volgende dag ontmoeten heeft de verkenner een kaart gemaakt, een strijder heeft zich verdiept in de gevaren die we tegen zouden kunnen komen en de heler heeft zijn kruidenvoorraad aangevuld. Mijn Garrow heeft alleen maar een kater.

Onze reis begint met mooi weer. De lucht betrekt als we amper de poort van Lockhaven uit zijn. Nu maken we kennis met het spelmechaniek conflict. Conflicten worden toegepast voor gevechten, argumenten, obstakels en reizen. In een conflict kiest iedere kant een serie van 3 actiekaarten. Er zijn vier acties: aanval / verdediging / schijnbeweging / manoeuvreren. De eerste twee laten je voor je doel gaan of op krachten komen. De laatste twee kunnen je een voordeel te krijgen: nu of tijdens de volgende actie. Het conflictmechanisme geeft het spel een extra strategisch element. Het slim kiezen van kaarten kan je extra dobbelstenen opleveren bij een volgende actie. Dat kan bepalend zijn voor de uitkomst van het conflict.

Voor ons wordt het conflict: het weer. De storm zorgt dat we óf aankomen bij ons doel óf hopeloos verdwalen. Drie spelers kiezen ieder een actie die ze één voor één tegen de spelleider uitspelen. Wanneer van toepassing bepaalt een worp met de dobbelstenen het effect van de actie. Dankzij de kaart die we aan het begin hebben gemaakt krijgen we elke ronde een extra dobbelsteen. Helaas gaan onze acties niet goed en verliezen we ook nog onze kaart! Weg voordeel. Vanaf dat moment gaat het bergafwaarts. Zelfs het inzetten van ‘lotpunten’ die extra dobbelstenen opleveren, kan het tij niet keren. We verdwalen hopeloos en mijn doel om de post te bezorgen haal ik deze avond niet. 

Conclusie

MouseGuard biedt een leuke, rijke setting. De underdogpositie en het conflictmechanisme laten je echt voelen dat je op elkaars vaardigheden bent aangewezen. Mijn changerijnige Garrow was als vechter niets waard in dit type conflict. Ik miste de juiste skills en kon alleen de jonge muizen ondersteunen. Ik heb mijn doelstelling deze avond niet gehaald. Maar gelukkig word je ook beloond voor hoe je hebt gespeeld. Hierdoor kreeg ik wel de punten voor het beste rollenspel en kon deze oude muis toch met een opgeheven snuit naar huis.

Avontuur uit blik

Afgelopen juli waren we met onze zoon van 9 op een spellenbeurs van Docusim. Zelf waren wij vooral bezig met het demonstreren van spellen en onze zoon verveelde zich een beetje. Op zoek naar een leuk spel kwamen we in een andere ruimte de Pathfinder Society tegen die het rollenspellen promootte. Al snel werden we aangesproken en uitgenodigd om aan te sluiten bij een Starfinder avontuur. Amper 10 minuten later bevonden zoon en ik ons in een intergalactische binnentuin op zoek naar een ruimtesmokkelaar en belandden we in een vuurvegecht met zijn handlangers.

Je fantasie is de grens

Het is fantastisch hoe je in rollenspellen met minimale middelen (een papier, pen en een set dobbelstenen) zoveel plezier kan beleven. Tijdens het spelen beleef je de verhalen echt. Met mijn vrienden haal ik nog regelmatig herinneringen op aan spellen die indruk hebben gemaakt. Een van de herinneringen is het avontuur The Dark of the Moon van Richard Baker. In dit avontuur beland je onverwacht in een ijzige wereld waar een groep weerwolven een dorp terroriseert. Gedurende het spel kom je erachter dat het jouw taak is om deze vloek op te heffen. Je bent in dit avontuur vanaf het begin in het nadeel en je moet strijden tegen de kou, acterdocht van de dropsbewoners en weerwolven. Een enorme spanningsboog en knokken tot het eind. Mede hierdoor herinner ik me de spelervaring na 20 jaar nog steeds en heb ik dit avontuur ook meermaals met veel plezier geleid.

Er zijn avonturen te koop maar je kan ook een eigen avontuur maken. Zo heb ik ooit als hacker en onderdeel van een politie x-files team, een mysterieuze ontvoering onderzocht. Het verhaal eindigde in een wilde achtervolging op de motor in een weiland en een wegvliegende ufo. Het bijzondere van dit avontuur was dat het speelmateriaal dat we kregen niet uit een boek kwam maar echte krantenartikelen waren. Op deze manier had je het gevoel dat je er midden in zat.

Regels

Nu heb je voor een goede structuur natuurlijk wel meer nodig dan alleen papier en dobbelstenen. Een belangrijk onderdeel van ieder spel vormen de regels. En bij rollenspellen kan de hoeveelheid regels overweldigend lijken als je de grote stapel boeken ziet. Nu moet je je daar niet door laten afschrikken. Vaak helpen de spelers elkaar en ook bij ons liggen de boeken (of tegenwoordig de apps) bij de hand om even snel een detail op te zoeken. Voor beginnende spelers zijn er voldoende karakters waar minder regels op van toepassing zijn, zodat je je voornamelijk kan richten op het verhaal. Daarnaast kent Pathfinder ook een beginner set. Dit is een complete set met eenvoudigere regels. Ideaal om te starten of om met kinderen te spelen.

Een systeem als Dungeon World kent juist nauwelijks regels. Toen een vriend me uitnodigde om aan te sluiten bij een avontuur kreeg ik twee blaadjes. Daar stond mijn karakter op en de uitleg van de regels. Je type karakter bepaalt wat je kunt en je speelt altijd een held, dat betekent dat je goed bent in die vaardigheden die bij je type horen. En meestal lukt alles wel. Alleen als het erop aankomt moet je met de dobbelstenen rollen. Het leuke van Dungeon Wold is dat het niet alleen wit (het lukt) of zwart (het lukt niet) kent, maar er ook een grijs bestaat. In het spel rende ik als kleine dief achter een leidinggevende aan. Ik werd onderschept door een van zijn handlangers met een bijl. Hij was fysiek veel sterker was dan ik. Voor mijn uitwijkmanoeuvre voor deze handlanger moest ik rollen. En ik kwam helaas uit in het grijze gebied. De spelleider gaf me de volgende keuze: (1) je ontwijkt de klap maar daarmee verlies je ook de mogelijkheid om de leider te blijven volgen of (2) je blijft hem volgen maar je wordt geraakt. De handlanger zag er zo angstaanjagend uit dat ik eieren voor mijn geld koos en de klap ontweek.  De leidinggevende die ik achtervolgde heb ik daarna inderdaad niet meer gevonden maar ik leefde tenmiste nog wel.  

Een ode aan het rollenspel Mijn huidige groep komt al ruim 15 jaar lang bijna elke 2 weken bij elkaar om rollenspellen te spelen. En we hebben iedere avond weer enorm veel plezier. Ik hoop dat ik met mijn verhaal iets van dat plezier heb kunnen overbrengen. In juli ben ik halverwege het avontuur van de Pathfinder Society afgehaakt om een bordspel te demonstreren. Mijn zoon ging alleen verder en kwam aan het eind van de middag trost naar me toe met een ingevuld karakterformulier. Als het aan hem ligt sluit hij voortaan elke woensdagavond aan bij een nieuw avontuur. Opvoeding geslaagd! 😊